• حياط‌خلوت


• بسم‌الله.
• طبق معمول این شماره هم با تأخیر منتشر می‌شود. البته باز جای شکرش باقی است که مانند شماره‌ی قبلی این‌بار سال‌نامه نشد!
• شمارش معکوس هابیل کم‌کمک دارد به پایان نزدیک می‌شود و به‌جز این شماره، تنها سه هابیل دیگر منتشر خواهد شد؛ لااقل در دوره‌ی نخست انتشار.
• شماره‌ی قبل، همان‌طور که پیش‌بینی می‌شد، خصوصاً به‌دلیل پاطوق جذاب(!) و حساس‌اش، خیلی مورد توجه واقع شد. البته توجه مراتبی دارد. برخی توجه‌شان استقبال بود و تشویق، برخی هم اخم‌درهم‌کشیدن و توبیخ. اما اجمالاً برخیِ اول تعدادشان بیش‌تر بود.
• پاطوق جنسیت بازخوردهای بسیاری هم داشت که هنوز کمابیش ادامه دارد و مهم‌ترین نمونه‌های مکتوب‌‌شان را در ترازوی نقد همین شماره ملاحظه کردید. یک‌سری بازخوردها هم البته بودند که سطح‌شان بالای هجده‌سال بود و به‌جهت احترام به مخاطبان زیرِ هجده‌سال نشریه از انعکاس آن‌ها خودداری کردیم! عجالتاً هنوز پیامک‌های اعتراضی هم‌راه با الفاظ رکیک در گوشی‌های هم‌راه‌مان ذخیره است. البته به قول معروف «بیله دیگ، بیله چغندر». پاطوق جنسی هم بازتابی از جنس خودش اقتضا می‌کرده که خوش‌بختانه برخی دوستان به این تناسب پای‌بند بودند!
• سرمقاله‌ی این شماره در ادامه‌ی بحث‌هایی است که از پیش‌شماره در نقد «دفاع مقدس دولتی» و رویکرد رسمی به جنگ آغاز شد و ان‌شاءالله نهضت ادامه دارد.
• بحث «مهندسی فرهنگی» گرچه چندی است از رونق اولیه‌اش کاسته شده، ولی از اهمیت و حساسیت‌اش کم نشده است. از آفات این بحث آن است که چون خود نظام مدعی‌اش بوده و به‌نوعی موضوعی سفارشی و تحمیلی است، کم‌تر توسط نهادهای علمی و دانش‌گاهی مورد نقد و واکاوی صادقانه قرار گرفته. (می‌گویم صادقانه که حساب نقد واقعی و علمی را از مقاله‌سازی‌های نقدنما جدا کنم.) در مقاله‌ی «فرهنگ در تقابل اخلاق» نویسنده در ادامه‌ی مباحث شماره‌های گذشته این‌بار مشخص‌تر به نقد و ارزیابی این ایده پرداخته است. بخش نخست این مقاله در همین شماره آمده و بخش دیگر ان‌شاءالله در شماره‌ی بعدی خواهد آمد.
• پرونده‌ی این شماره اختصاص دارد به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌هایی که در هابیل از آغاز مطرح بوده است. یعنی امر مهم پژوهش جنگ، به بهانه‌ی گفت‌وگو با آقای علی‌رضا کمری ـ سرشناس‌ترین فعال این عرصه ـ و بررسی آثارش. این پرونده گرچه قرار بود فربه‌تر و کامل‌تر از این‌که هست باشد، ولی امیدواریم همین اندازه هم برای علاقه‌مندان این حوزه غنیمت باشد.
• آن‌ها که آقای کمری را می‌شناسند، حتماً با اخلاق گزیده و خلاصه و به‌اشاره گویی ایشان خوب آشنایند. در مصاحبه‌ی مفصلی که گزیده‌ای از آن را در این شماره می‌خوانید، سعی شده است نظرات ایشان دراین‌باره با تفصیل و طرح جزییات بیش‌تری مجال طرح بیابند. در این مصاحبه، حرف‌های حساس و مهم ناشنیده یا کم‌ترشنیده‌ی بسیاری طرح شده و پیش‌نهاد می‌کنم حتماً آن را بخوانید. اگر خدا بخواهد در آینده‌ای نزدیک متن کامل این گفت‌وگو در قالب «کتاب‌های هابیل» توسط «نشر آرما» منتشر خواهد شد.
• لازم است از آقای کمری و هم‌کاران محترم‌شان در «واحد پژوهش دفتر ادبیات و هنر مقاومت» ـ آقای اصغر عباس‌نژاد و خانم‌ها جمشیدی و خالدی ـ که تهیه‌ و تنظیم این پرونده بدون هم‌کاری و مساعدت ایشان میسر نمی‌شد، صمیمانه سپاس‌گزاری ‌کنم.
• پاطوق این شماره، چنان‌که می‌بینید به بررسی و نقد پدیده‌ای اختصاص یافته که به همان اندازه که مهم و تأثیرگذار و سرنوشت‌ساز است، کم‌تر کسی میل به سخن‌گفتن درباره‌اش دارد؛ یعنی خدمتِ نامقدس ِسربازی! خدایی‌اش کم پیدا می‌شود نظرات افراد مختلف از طیف‌های فکری متفاوت پیرامون مسأله‌ای این اندازه به‌هم نزدیک باشد که در نقد سربازی هست. و جالب آن‌که متولیان امر گویی به نتیجه رسیده‌اند دراین‌باره حرفی نزنند و به‌جای ارایه‌ی گزارش به مردم و پاسخ‌گویی به افکار عمومی و لااقل تلاشی برای اقناع و توجیه نسل جوان آینده‌ساز و پادگان‌پُرکن درباره‌ی این فاجعه‌ی بزرگ، تنها به این اکتفا می‌کنند که هرازگاهی جدیدترین قوانین معافیت خدمت را به خبرنگاران ابلاغ کنند! قوانینی که آن‌قدر متزلزل و متغیر اند که در افواه مردم، بازار فکاهه و شایعه را رونق می‌بخشند و البته به آسانی زندگی و آتیه‌ی میلیون‌ها جوان را یک‌شبه تغییر می‌دهند. همین واقعیت تلخ، که از قضا درست در همین ایامی که مطالب این شماره تهیه می‌شد، تلخی‌اش را بسیاری از بروبچه‌های نشریه چشیدند یا در حال چشیدن‌اند یا عن‌قریب است که بچشند(!)، سبب شد برویم سراغ این منطقه‌ی ممنوعه. البته امیدوارم این ورود چندان پرهزینه نشود برای‌مان! هرچه باشد سربازی دیگر جنسیت نیست که بی‌صاحب و سالار باشد!
• به تازگی نخستین کتاب از مجموعه‌ی «کتاب‌های هابیل» با عنوان «شخم در مزرعه؛ تأملاتی درباره‌ی روایت جنگ ایران و عراق» پس از ماه‌ها انتظارکشیدن برای مجوز، منتشر شده است. این آغاز مسیری است که امیدواریم در ادامه و مکمل مسیر هابیل باشد.
• پاطوق شماره‌ی بعدی ان‌شاءالله با موضوع «جمهوری اسلامی و رسانه» منتشر خواهد شد. اگر می‌خواهید به جمع اذناب آن پاطوق بپیوندید، بسم الله. منتظر مقالات و یادداشت‌هاتان هستیم.
• شادي روح امام و شهدا صلوات!